Evaluatie
testgesprek “Draadvoorzitter” op CyberFiloCafe
Het doel was om ideëen die in de Vereniging
Internetgesprek leven, om de communicatie via nieuwsgroepen te verbeteren, in
de e-maillijst CyberFiloCafe uit te proberen.
Onderwerp van gesprek was: identiteit
Het gesprek werd gehouden van 1-11-2004 tot
en met 21-11-2004
Het idee is om degeen die een gesprek gestart
is ook een beslissende invloed te laten houden op wat er op zijn initiatief
volgt, door hem te vragen wat volgt te wegen ten opzichte van zijn initiatief.
De ervaring leert dat men elkaar op
nieuwsgroepen vaak in de weg zit, zodat niemand tot zijn recht komt, tenzij met
ellebogen werk.
In de test had Marianne Petrus de rol van de
zogenaamde ‘draadvoorzitter’. Alle van Meeteren bemoeide zich met de techniek
die het mogelijk zou moeten maken, dat een draadvoorzitter ook inderdaad de
boventoon blijft houden.
Dries Boele legde na afloop van de test de
deelnemers en de volgers van het gesprek een tiental vragen voor. Een aantal namen de moeite hun bevindingen aan de hand van die vragen
op te schrijven. De vragen zijn hieronder opgenomen. Daarna volgt een korte
samenvatting van ieders bevinding naar aanleiding van die vraag. De
initiatiefnemers knopen daar bij hun hoe zij elke bevinding verwerken. Het zo
ontstane stuk wordt op 27 november op de Kwaliteitsconferentie van de VFP in
Leusden besproken. Hier wordt verslag van gemaakt. Deze wordt geplaatst en
besproken in CyberFiloCafe en op nl.misc.
Zegt het inhoudelijk als tamelijk onzinnig
ervaren te hebben. Heeft veel dwaze gedachten voorbij zien komen. Zinnige
vragen of tegenwerpingen werden naar zijn
mening weggeclassificeerd of voorzien van particuliere opmerkingen zonder op de
inhoud van een vraag in te gaan. Voelde zich door het opgelegde systeem
niet uitgenodigd om iets bij te dragen.
Het zou interessant zijn geweest om te horen
welke gedachten Hans als onzinnig ervoer, wanneer zinnige vragen werden
weggeclassificeerd of voorzien van particuliere opmerkingen. Dit had hij juist
tijdens het gesprek kunnen zeggen. Wat weerhield hem ervan dit ook te doen?
Moet wat zinnig gevonden wordt, niet juist uit een discussie blijken?
Zag potentie, maar zag dat verstikt door de
reacties van de draadvoorzitter.
Waarom ging Hein niet in op de uitnodiging,
zelf het voortouw te nemen? Zocht hij in de TP teveel
een voorzitter zoals die IRL functioneert?
Vond het teleurstellend en
frustrerend. Er werd niet geluisterd. Met de kanttekeningen en suggesties ter
verbetering van de gebezigde techniek werd volgens hem niets gedaan.
Het vervangen van de ene techniek door
een andere kan niet als verbetering van de vervangen
techniek worden opgevat. Het is het vervangen van de techniek. Daar waren we
nog lang niet aan toe. Er was naar onze waarneming nauwelijks een poging de
techniek te begrijpen, laat staan toe te passen.
Vond de discussie van de afgelopen 10
dagen tussen Alle en Marianne erg kunstmatig.
Een correcte observatie. Bij gebreke
van deelnemers die Marianne als draadvoorzitter wilden voeden, voedde zij
zichzelf. Alle functioneerde daarbij als dummy.
Interessante beginvragen overwoekerd door commentaar. Waarom niet de
vraagsteller het woord gegeven?
De opzet was de techniek te
onderzoeken. De techniek gaat ervan uit dat de TP zijn werk achteraf doet, naar
aanleiding van de reacties op zijn initiatief. Dat werk is het ordenen van die
reacties, niet om de voortzetting van het gesprek te bewaken. Voor de voortgang
van het gesprek is het achteraf gezien niet zo een goed idee geweest, om te
starten met een open vraag aan de deelnemers. Het heeft de valse hoop gewekt,
dat die vraag meteen opgepakt zou worden, geheel in de lijn van een
voorzitterschap IRL.
Vanuit TP-optiek heeft de insteek goed
gewerkt. Goed zichtbaar is geworden, dat een TP een andere rol heeft dan een
voorzitter IRL. Helaas, kennelijk alleen voor ons zichtbaar,
vanuit onze ruime ervaring met internetgesprek via nieuwsgroepen. Op een gegeven moment
hebben we de mensen uitgenodigd een van de anderen tot TP te maken, door op
zijn vraag te reageren. Niemand heeft die uitnodiging aangepakt. Wat is daar de
reden van? De belangrijkste reden kan zijn dat het systeem niet begrepen wordt.
Daarom schrikt men er voor terug zelf TP te moeten zijn. Men denkt zich als een
soort voorzitter IRL te moeten gedragen, maar in feite is het een rol die zo
zwaar of licht is als men het zelf wil maken. Men is aan niemand verantwoording
schuldig.
Dries had het gevoel dat er niets met de inbreng van de
deelnemers werd gedaan.
We maakten een valse start, dat is nu
wel duidelijk. Het was van het begin af aan de bedoeling dat de deelnemers de
TP zouden voeden, en niet de TP de deelnemers. Marianne heeft wel degelijk
dingen gedaan met wat de deelnemers op tafel legden, alleen dat binnen haar
eigen wereld, met de bedoeling verdere voeding te krijgen. Deze werd haar niet
gegund, omdat de overige deelnemers de onjuiste hoop hadden dat het TP-systeem
zou inhouden dat deze hun vraagstelling centraal zou maken in het gesprek. We
vragen ons af waarom verder uitleg over de TP-gedachte, het loslaten van
Marianne als enige TP niet alsnog het gesprek op gang heeft gebracht.
en dat de aandacht voor
de techniek alles overheerste.
Dat was ook de afspraak: een gesprek ten dienste van de techniek.
Het zou mooi geweest zijn als het gelukt was, met toepassing van de techniek,
het ongelijk van die techniek aan te tonen. De zin van de techniek werd niet
ingezien. Daarom werd deze als storend ervaren. Pogingen om het waarom van de
techniek uit te leggen, hebben geen zichtbaar resultaat opgeleverd. De
initiatiefnemers hanteerden een andere paradigma dan
de deelnemers. Dit heeft steeds tot begripsverwarring geleid.
vindt het draadvoorzitter
-systeem onverenigbaar met filosofische discussie.
Maar is het onverenigbaar met het
(filosofisch) denken van één persoon? Misschien dat het denken van een, dat van
de anderen doodslaat. Maar die ene is toch verrijkt? Is
er een goede vorm van internetgesprek te bedenken, waarbij alle deelnemers een
dergelijke verrijking ondervinden?
Kan doordenken door één persoon van het
samengebrachte materiaal,
niet ook een samen filosoferen genoemd worden? Één doorloopt in
ieder geval een filosofisch denkproces ondergaan: de TP in zijn poging het
aangereikte materiaal te ordenen en in relatie te brengen met zijn vraag.
Daarnaast is er de kans dat de ander in zijn filosofisch denken rijpt, waar hij
met de TP mee kan denken.
Vorm en regels overheersten.
Het was een test met het
draadvoorzittersysteem. Het ging dus om de vorm. Om goed te meten in welke mate
de aandacht voor de vorm, een goed gesprek in de weg heeft gezeten, zou vergelijking
met een goedlopend gesprek zonder vormeisen, dienstig zijn. Het CyberFiloCafe
levert dit vergelijkingsmateriaal niet, tenminste niet
van recente datum.
Tamelijk geestdodend in z’n
techniciteit.
Als je gedwongen wordt je uit te drukken in een taal die je nauwelijks beheerst, krijg je een benauwd gevoel. Je kunt niet zeggen wat je wilt zeggen.Wij menen dat het geestdodende effect dat de techniciteit kennelijk in deze test had, niet een karakter-eigenschap is van het draadvoorzitter-systeem zelf, maar voortkomt uit enerzijds de (onvermijdelijke) ruwheid van de uitvoering, en het feit dat de deelnemers gevraagd werd een voor hen vreemde taal in ontwikkeling te gebruiken. Daarnaast vragen we ons af of een TP het systeem ook als geestdodend zal ervaren. Hij mag immers zijn stokpaard uit de kast halen?
Het systeem werkt niet omdat het ervan
uitgaat dat de voorzitter zich ook met de inhoud van het gesprek bemoeit.
We zouden een term moeten vinden die
minder associeert met een voorzitter IRL. De taak van een TP is namelijk op
essentiële punten anders. Dat deze taak anders is, is een logisch gevolg van de
situatie. Een voorzitter IRL moet: Dries zegt het: " zorgen dat het gesprek
vruchtbaar verloopt, in de gaten houden wie precies waar op reageert, etc.
"
Zoals het geformuleerd is, zie je de
behoefte terug om de tijd die voor de vergadering is uitgetrokken vooral
vruchtbaar te besteden. Bij het internetgesprek is die behoefte er niet, er is
namelijk geen tijd voor uitgetrokken. Men besteedt er - geheel vrijwillig -
tijd aan. Het is dan ook niet aan de TP te zorgen dat het gesprek vruchtbaar
verloopt, maar om ervoor te zorgen dat de geschonken tijd een zinnige plaats
krijgt in het geheel. Het gaat om geschonken tijd. Er hoeft niet in de gaten
gehouden te worden wie waarop reageert. Er hoeft alleen beoordeeld te worden of
een reactie een zinnige plaats kan krijgen in het geheel. Wat de TP levert is
een oordeel over wat het geheel is en wat zinnig. En dat is een subjectief
oordeel. Want we moeten erkennen, dat iedereen over die zaken (wat is het
geheel, wat is zinnig) een ander oordeel heeft. Toegegeven, als de TP ook
reacties wil kan het zeker zinvol zijn rekening te
houden met deelnemers, hij blijft daarbij echter vooral gericht op het
uitwerken van zijn eigen vraag.
deed niet mee, omdat hij
zag aankomen dat zijn kritiek verzwolgen zou worden door een systematiek, die hij
juist ter discussie wilde stellen.
Hans is kennelijk ontgaan dat er naast het inhoudelijk gesprek een meta-gesprek liep, en dat dit
gesprek niet volgens de gewraakte systematiek werd gevoerd.
voelde zich gesmoord door de
verwoordingen van Alle.
Een ernstig verwijt. Waarschijnlijk zijn we
daar in deze reactie ook mee bezig. Hoe werkt dat: gesmoord: worden door de
woorden van een ander?
Ik wilde meedoen omdat de doelstelling mij bevalt: betere
gesprekken/discussies op het internet.
Waarom dan niet praktisch mee gedaan, om op die manier het
ongelijk van de voorgestelde techniek aan te tonen? Nu werd theorie tegenover
theorie gesteld.
Ik wilde wel, maar wist niet hoe.
Hoe zou het uitgepakt hebben als je aan een
posting
begonnen
was, die met deze mededeling begint? Zou je een voortgang gevonden
hebben?
Bijvoorbeeld: in je poging aan te geven waarom wat Marianne schreef je niet inspireert?
Je had boudweg je oorspronkelijk vraagstelling kunnen herformuleren. Hoe
denk je dat de draadvoorzitter zou zijn omgegaan met een mededeling als je nu
deed? Bedenk dat ze niet mag zwijgen. Zou ze bijvoorbeeld haar eerdere reactie
geherformuleerd hebben, om het toegankelijker voor je te maken? Alsnog een
poging hebben gedaan op je specifieke vraag in te gaan? We weten het niet,
want een schroom weerhield je. Maar misschien ook het feit dat we de
meta-reacties afzonderden van de inhoudelijke reacties.
Was benieuwd of voorzitterschap zou
helpen bij het zich ontwikkelen van een goed gesprek.
Helaas, het `draadvoorzitterschap`
heeft zich in dit experiment niet in die zin kunnen bewijzen.
De methode lijkt handig voor
brainstormachtige doelen.
Hans brengt een behulpzame metafoor in. Dit
geldt misschien voor het hele internetgesprek. De TP liet zijn gedachten op de
loop gaan, maar helaas dachten er weinigen mee.
Brainstormen houdt in dat iedere deelnemer zijn ideeën vrijelijk inbrengt,
zonder zich te storen aan aanwezigheid van of gebrek aan orde en structuur.
Misschien is dit ook wel een beetje wat het TP systeem vraagt, zoveel mogelijk
ideeën van buitenaf, die vervolgens achteraf door de TP geordend en gewaardeerd
worden. Een soort van `Roept u maar!`
De associatie met brainstormsessies is een
gelukkige. Het biedt de mogelijkheid ook aan de hand van ervaren situaties het
verschil tussen een TP en een voorzitter IRL duidelijk te maken. In een
brainstorm ordent de voorzitter ook achteraf, wat er zoal is aangedragen.
Het is jammer dat dit beeld pas in de
evaluatie op het netvlies komt. Als het eerder was opgekomen, had het misschien
ook Hans ervan weerhouden te veel een voorzitter IRL in de TP te zien.
de poging om een soort
structuur aan te brengen.
Bedankt.
Heeft niets kunnen ontdekken, helaas.
Onze les: de uitleg moet verbeterd. Het achterliggende concept beter zichtbaar gemaakt.
Als experiment was het de moeite waard, ook al was de uitkomst niet positief.
Wij denken dat het niet helder zijn
van de taak van de draadvoorzitter, veel misverstand heeft opgeroepen. Bij een
volgend experiment zal dit - mede als gevolg van dit experiment en de evaluatie
-helderder zijn.
Reflectie.
Het woord ‘reflectie’ wordt normaal gebruikt
als variant van het woord ‘nadenken’. In het proces ‘nadenken’ worden zaken
tegen elkaar afgewogen. Bedoelt Hans dit? Hoe is hij tot de vaststelling
gekomen, dat er totaal niet werd afgewogen? Denkt hij daarbij aan bepaalde
spelers? Of bedoelt hij dat we als groep niet tot reflectie wisten te komen?
Inhoudelijke reacties op goede vragen.
Verwachtte Hein die inhoudelijke reacties
alleen van de TP. Als
ware hij een voorzitter die qua kennis en intellectuele vermogens boven de
vergadering uitsteekt? De TP is geen voorzitter in die zin. Hij geeft aan wat
hij van een bijdrage vindt en doet dat geheel autonoom. Er is geen ruimte en
tijd om daar overleg over te plegen. In plaats daarvan is het uiterst makkelijk iemand als TP af te zetten: niet meer reageren. Of
zelf een TP-schap over te nemen: het onderwerp afpakken door er een net iets
andere naam aan te geven.
Een dienend voorzitterschap,
De TP is geen voorzitter, die er voor zorgt dat de vergadering (de groep) ondanks het gewoel van persoonlijke ideeën, gevoelens etc. toch binnen de afgesproken tijd het gestelde doel haalt. De groep geeft de tijd, de TP bepaalt het doel. Tijd en doel komen in een dialectische verhouding. Wie het doel niet aanstaat, geeft geen tijd. Wie tijd wil, past zijn doel aan. In deze test kozen we voor de positie van een starre TP. Het doel was die rol te testen, niet om tijd van de deelnemers te ontvangen.Als er al gesproken moet worden in termen van dienstbaarheid. De TP dient het gesprek, niet de deelnemers aan het gesprek. Hij voert het gesprek dat hij in zich heeft. Spreekt hij/zijn aanpak/zijn onderwerp de deelnemers niet aan, dan is er geen gesprek. Er is dus geen dienend voorzitterschap, dat moet leiden naar enig extern doel.Dit verschil in opvatting/verwachting tussen initiatiefnemers en de deelnemers zou wel eens de oorzaak van de frustratie bij de deelnemers kunnen zijn. Nogmaals in termen van dienstbaarheid: ook de deelnemers zijn dienstbaar aan het gesprek. Omdat de TP de belichaming is van het gesprek, oogt dat al snel als ‘dienstbaar aan de TP’. Dat mag zo gezien worden. Maar een volgende keer zijn de rollen in de dialectiek omgedraaid. Als iemand het dienen zat is. doet hij een gooi naar een eigen TP-schap. Allicht dat de voormalige TP hem dan tijd gunt.
Het gesprek stond in dienst van de
techniek. Veel bereidheid en nieuwsgierigheid van de deelnemers werd niet
aangesproken.
We hadden al afgesproken dat het
gesprek in dienst zou staan van de techniek. Marianne had de rol van TP, niet
die van voorzitter IRL, en dat hebben we zo gehandhaafd. Hierdoor is sprekend
duidelijk geworden dat de TP voor ons iets anders is dan een voorzitter IRL.
Hij zit met een onderzoeksvraag, en vraagt hulp van anderen. Hij faciliteert
niet een gesprek om het gesprek. Nogmaals: de start
was vals, door anderen naar hun onderzoeksvragen te vragen. Maar
toen we dit loslieten en de anderen vroegen elkaar te bevragen op hun
onderzoeksvraag, volgde zwijgen. Waarom, als er zoveel enthousiasme,
nieuwsgierigheid, lust tot onderzoek en discussie is?
Voorzitterschap dat inspireert en zichzelf gedeisd
houdt.
Jammer, dat het voorzitterschap niet
wist te inspireren. Maar een TP houdt zich niet gedeisd. Bedenk daarbij wel dat
het om een zeer vluchtige rol gaat.
??
geen idee
Ja, maar dan met een andere methode
Hangt af van de verbetering
Doelstelling niet gehaald.
Er is nog een lange weg te gaan. Maar ziet
Hein het ook somber in of het ooit dat doel haalt? Uit de test is gebleken dat
het doel nog ver weg ligt. Men dacht zich te bevinden in het strakke stramien
van een vergadering IRL, terwijl het internetgesprek juist gevoerd kan worden,
los van elk van buiten opgelegd stramien. Ieders willekeur (een willekeurige
bijdrage) vloeit samen in de handen van de TP tot het gesprek dat hij wil
voeren of waartoe hij in staat is (naar gelang hij een bijdrage begrijpt). Doet
de TP rare (onbegrepen) dingen met een bijdrage, dan volgt zwijgen. We hebben
het hier gezien. De conclusie mag dan zijn dat de juiste verstandhouding
ontbreekt, niet dat een TP zijn werk niet goed doet.
Deze doelstelling is niet gehaald.
We zouden liever iets willen horen
over de inschatting van de haalbaarheid van de doelstelling.
minder regels en structuur.
Wij zeggen: ga je gang. De regels en
structuur waren inherent aan het testgebeuren. Dat ze zo prominent aanwezig
waren, lag aan het feit dat ze alvorens toegepast kunnen worden, eerst begrepen
moeten zijn en ingestudeerd. Zijn ze eenmaal verstopt in software, dan wordt
minder beroep gedaan op begrip voor het waarom van de regels, en zal het
instuderen minder inspannend zijn.
Maak de techniek niet tot doel in zichzelf, maar pas de techniek
aan, aan de behoeften van het publiek.
We raden je aan internetgesprek-ervaring op te doen via nl.filosofie. Onze ervaring daar heeft bij ons de behoefte aan deze techniek doen ontstaan. De daar toegepaste techniek leidt wel tot relatief veel verkeer, maar naar onze indruk niet tot begripvolle gesprekken. Je dient voor nl.filosofie wel eerst een socialisatie-proces door te maken. Onderdeel daarvan is dat je je techniek eigen maakt.
We vragen ons af of het publiek altijd de juiste raadgever is, of
het publiek (de huidige gang van zaken) ook bepalend moet zijn voor een
toekomstige gang van zaken.
De techniek was storend aanwezig, maar zijn de achterliggende principes onzichtbaar gebleven? We formuleren het weer eens anders: Wanneer in het internetgesprek één richtfiguur wordt aangewezen, voorkomt men veel gehakketak binnen het gesprek. omdat men aan de hand van zijn gedrag en oordeel weet, op welk niveau het gesprek gevoerd wordt, welke grenzen het onderwerp heeft, welke richting het gesprek uitgaat. Om iemand tot richtfiguur te kunnen maken, moet hij net iets boven de kabbeling van het gesprek uitgetild worden. Daartoe dienen de codes, de gewraakte techniek.
Probeer eens een ander type
voorzitterschap.
De ruimte is vrij.
Chapeau voor ijver en taalgebruik van
Marianne.
Bedankt.
Meent dat het een illusie is te denken dat software iets zal
veranderen Stoort zich aan de genoemde software. Alsof het niet mogelijk is
goed op elkaar te reageren zonder die software.
Juist het gegeven dat men er (in nieuwsgroepen) veelal niet in
slaagt, goed op elkaar te reageren, is de reden om de functie ‘draadvoorzitter’
te creeeren. De functie wordt op het juiste niveau zichtbaar,middels
de software. Het is immers ook middels software dat we
communiceren?
Vraagt zich af of het een goed idee is om deze
techniek in de Maand van de Filosofie te
gaan gebruiken en dan nog wel met bibliotheken en scholen. Het zal het imago van
filosofie geen goed doen.
Niet het imago van de filosofie staat op het spel, maar het imago
van het (niet bestaande?) internetgesprek. Aan dat imago valt niet veel kapot
te maken. Wat ook op
het spel staat, is het idee dat een draadvoorzitter-functie het internetgesprek
kan verbeteren. Maar of we nu een slecht gesprek hebben, omdat er geen
draadvoorzitter was, of omdat de rol niet uit de verf kwam: we hebben er
aandacht voor gevraagd en kunnen verder werken aan de ontwikkeling van het
idee. Als het gesprek slecht was, ondanks een goed begrepen rol van de
draadvoorzitter en in technisch gave omstandigheden, dan hebben we een
waardevol maatschappelijk experiment achter de rug en kunnen we nog jaren
kauwen om de oorzaken van die mislukking te achterhalen en het internetgesprek
op een andere manier beter maken, of weten dat het zinloos is te proberen te communiceren met anderen via teksten.
Vindt dat dit experiment moeilijk als reclame voor het `draadvoorzitter’ -systeem kan dienen.
Het experiment verdient inderdaad geen schoonheidsprijs, dat wil
echter niet zeggen dat het niets heeft opgeleverd.
Er zijn internetlijsten waar discussies wel redelijk
tot goed verlopen. Bijvoorbeeld bij enkele politieke lijsten. Ik vraag me af
wat maakt dat het daar wel lukt.
Gemeenschappelijke interesse? Band buiten de
lijst om?
Goed in gaan op de vragen en posities van de
ander, en nadenken over wat er geschreven wordt.
Lijkt ons ook. Goed nadenken over wat de
overkoepelende vraag is volgens ons ook van wezenlijk belang. In IRL -termen
zou je kunnen zeggen dat de ‘vergadering’ geen voorbereiding kende, dat geen
aangewezen groep (bestuur) was om de vergadering voor te bereiden. Vertaald in
termen van internetgesprek: de vergadering werd ‘voorbereid’ door de TP, hij is
aangewezen om de overkoepelende vraag van de ‘vergadering’ te formuleren, en de
vergadering bij de les te houden. Maar nu rechtstreeks geformuleerd: het
gesprek zoekt zijn weg via de mogelijkheden en het begrip van de TP. Waar
iemand meer mogelijkheid ziet, dan waartoe de TP in staat blijkt, of iemand
zich niet kan vinden in de denkwereld waarin de TP woont, doet hij zelf een
gooi naar TP-schap. Wie met hem verstandhouding vermoedt, hij gunne hem de
aandacht.
Brengt naar voren dat voorwaarde voor een goed gesprek, al of
niet via internet, is dat er naar
elkaar geluisterd wordt. Heeft hier alleen maar mensen (langs elkaar heen) zien
praten., ook al was dat ongetwijfeld met de beste
bedoelingen.
Klopt, luisteren is noodzakelijk om tot een (goed) gesprek te
kunnen komen.
Hoewel hier niet uit de verf gekomen, is de opzet van het TP-systeem om een structuur te bieden, waarin men weet wie het woord heeft en wie luistert. Het woord hebben staat niet gelijk met geluid maken, het gaat om het betekenisvolle woord. We hebben afgeleerd om voor woorden eenduidige, voor iedereen geldige betekenissen op te eisen. We komen dan al snel voor de vraag te staan, waar het gesprek over gaat. Het antwoord op die vraag is niet in overleg op te lossen, omdat binnen dat overleg hetzelfde probleem van verschuivende betekenissen op zal treden. Dus, - is de kern van het TP-systeem -, geeft de TP aan waar het gesprek over gaat. Subjectief en autoritair. Heel beperkt autoritair: alleen voor zolang mensen het gesprek met hem willen. En heel beperkt subjectief: alleen in dit gesprek. Hij zal aan andere gesprekken deel willen nemen, en daar de 'grillen' van een andereTP over zich heen moeten laten komen.
Minimale voorwaarden:
1) dat deelnemers iets te melden hebben
Maar of dat zo is ontdekken ze vaak
pas tijdens het melden. En: soms kan één opmerking bij de
ander veel losmaken
2) dat deelnemers bereid zijn om met een ander/ anderen iets te onderzoeken.
Mee eens, maar men moet het eens zijn
over onderzoeksonderwerp en onderzoeksdoel. Hoe bereikt men die
overeenstemming?
3) een voorzitter of facilitator die
het als zijn/ haar doel ziet om de aanwezige potentie en bereidheid aan te
spreken en in vruchtbare banen te leiden.
Tja, de TP wiedt een tuin achteraf. En
maakt zo een natuurtuin. Daarbij bepaalt hij van sommige groeisels die opkomen
dat ze gewenst zijn, en andere trimt hij terug. Wij hebben de hoop dat mensen
zullen willen bijdragen aan een in hun ogen aantrekkelijke natuurtuin. Dries
denkt aan een cultuurtuin. Zaaien, bemesten, bijknippen etc. Misschien werkt
het ook, maar binnen de vrijgevochten wereld van Usenet, dient men het eerst
met een natuurtuin te proberen. En op Usenet waren en zijn onze ogen gericht.